Polska i współpraca europejska. Stan prawny na 7 listopada 2026 r.
Przeszukanie w sprawie terrorystycznej pomaga odtworzyć przygotowania do przemocy: dostęp do broni i pieniędzy, kontakty, podział zadań oraz zamierzony cel ataku. Znaleziska z mieszkania, samochodu i urządzeń elektronicznych tworzą części tej samej rekonstrukcji. Śledczy ustalają, kto przygotowywał działanie, kto zapewniał zaplecze i jak daleko przygotowania się posunęły.1,2
Przeszukania prowadzi się również przed zamachem. Wtedy mają jednocześnie znaczenie ochronne i dowodowe: pozwalają przerwać przygotowania oraz zabezpieczyć materiał potrzebny do przedstawienia zarzutów. Po dokonanym ataku pomagają ustalić przebieg zdarzenia i rozpoznać pozostałe zagrożenia. W obu sytuacjach liczy się powiązanie rzeczy i danych z konkretnym działaniem człowieka.2
Cel terrorystyczny jako przedmiot dowodzenia
Polski kodeks karny wiąże charakter terrorystyczny czynu z jego ciężarem i szczególnym celem. Artykuł 115 § 20 obejmuje czyny zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej pięć lat, popełnione w celu poważnego zastraszenia wielu osób, wymuszenia działania władz albo wywołania poważnych zakłóceń ustroju lub gospodarki. Obejmuje też groźbę popełnienia takiego czynu.3
Dla przeszukania oznacza to dwa powiązane pytania: co przygotowywano i jaki skutek zamierzano osiągnąć. Broń, dokument zakupu, zapis rozmowy i notatka mogą wspólnie pokazywać przygotowania, ich chronologię oraz zamiar. Znaczenie materiału wynika z relacji między tymi elementami: dat, autorstwa, sposobu wykorzystania przedmiotów i kontaktów między osobami.
Badanie zamiaru obejmuje także komunikację dotyczącą zastraszenia określonej społeczności, żądań kierowanych do władz czy uzasadnienia planowanej przemocy. Takie ustalenia łączą przedmioty zabezpieczone w toku czynności z prawną kwalifikacją opisaną szerzej w artykule o przestępstwie o charakterze terrorystycznym w polskim kodeksie karnym.
Przeszukania przed zamachem
W komunikacie z 16 grudnia 2025 r. Prokuratura Krajowa opisała zatrzymanie osoby podejrzanej o przygotowywanie zamachu z użyciem materiałów wybuchowych. Czynności przeprowadzono 30 listopada. Przeszukania pomieszczeń w województwach łódzkim i lubelskim doprowadziły do zabezpieczenia nośników danych. Prokuratura wskazała również ustalenia dotyczące gromadzenia wiedzy i poszukiwania kontaktów mających pomóc w realizacji ataku.1
Późniejszy komunikat ABW informował o skierowaniu aktu oskarżenia do sądu. Agencja opisała współpracę z Centralnym Biurem Zwalczania Cyberprzestępczości oraz odtworzenie aktywności, kontaktów i zamiarów podejrzanego. Sprawa pokazuje związek między przerwaniem przygotowań, zabezpieczeniem danych i dalszym postępowaniem przed sądem.2
Na tym etapie zasadniczym problemem śledczym jest ustalenie, czy rozpoznane działania składają się na przygotowania do konkretnego przestępstwa. Analiza obejmuje treść kontaktów, pozyskiwane przedmioty i czynności podejmowane w celu realizacji planu. Ujawnione dane pozwalają łączyć kolejne zdarzenia w chronologię.
Mieszkanie samochód i lokale osób z otoczenia
Miejsca związane z przygotowaniami tworzą sieć: mieszkanie, pomieszczenia gospodarcze, samochód, miejsce pracy lub lokal udostępniony przez inną osobę. Śledczy odtwarzają, gdzie podejrzany przebywał, z jakich rzeczy korzystał i gdzie przechowywał wyposażenie. Tak ustalają zakres dalszych poszukiwań.
Przeszukania obejmują również mieszkania osób najbliższych, kiedy ustalenia wskazują na znajdujące się tam przedmioty związane ze sprawą. Podręcznik Bogusza i Bigielmajer omawia poszukiwanie dowodów zarówno w mieszkaniu sprawcy, jak i osób mu bliskich. Rozpatruje osobno pomieszczenia, pojazdy, rzeczy i systemy informatyczne.4
W sprawach terrorystycznych znaczenie ma także szczególny tryb z art. 25 ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Pozwala on prokuratorowi zarządzić poszukiwanie osoby lub rzeczy na określonym w postanowieniu obszarze, z możliwością przeszukania pomieszczeń, innych miejsc oraz osób. Czynności w tym trybie mogą być wykonywane o każdej porze doby; w pozostałym zakresie stosuje się kodeks postępowania karnego.5
Broń pieniądze i kontakty w jednej rekonstrukcji
Materiał z różnych miejsc łączy się według pytań śledczych. Ten sam przedmiot może wyjaśniać kilka kwestii: pochodzenie wyposażenia, dostęp określonej osoby, termin zakupu albo związek z działaniami wykonawcy. Poniższe zestawienie pokazuje przykłady takiego łączenia informacji.
| Rodzaj materiału | Pytanie śledcze | Powiązane dane |
|---|---|---|
| Broń i wyposażenie | Skąd pochodziły i kto miał do nich dostęp | Dokumenty nabycia, ewidencje, wyniki badań, zeznania |
| Rachunki i płatności | Co finansowano i w jakim czasie | Historia transakcji, zakupy, wiadomości |
| Rozmowy i wiadomości | Jakie role i zamiary uzgadniano | Dane kont, daty kontaktów, ustalone działania osób |
| Notatki i dokumenty | Kto je sporządził i jak wiążą się z planem ataku | Autorstwo, chronologia, inne zapisy |
| Urządzenia i nośniki | Kto korzystał z określonych danych | Zapis pozyskania, dane usługodawcy, pozostałe ślady |
Finansowanie stanowi odrębny wątek postępowania. Artykuł 165a k.k. obejmuje m.in. gromadzenie, przekazywanie i oferowanie mienia w zamiarze finansowania wskazanych w nim przestępstw oraz udostępnianie go określonym osobom lub grupom. Analiza płatności służy więc ustaleniu związku między pieniędzmi, odbiorcą i przeznaczeniem środków.3
W rekonstrukcji ról istotne są czas i treść współdziałania. Dokument zapłaty za wyposażenie zestawia się z wiadomościami o jego przeznaczeniu, dostępem do rzeczy oraz dalszym użyciem. Taka analiza rozwija ustalenia dotyczące dochodzenia finansowego w sprawach terrorystycznych i przygotowań organizacyjnych.
Telefon i konto internetowe jako źródła dowodów
Przeszukanie urządzenia i analiza danych wymagają ustalenia ich pochodzenia, zakresu i integralności. Dokumentacja powinna pozwalać odtworzyć, z jakiego nośnika pochodzi materiał, jak go pozyskano i kto wykonywał dalsze czynności. NIST opisuje odrębne problemy przechowywania nośników fizycznych i samych obiektów cyfrowych oraz znaczenie ich ochrony przed zmianą.6
Kopie robocze, zapis wykonanych czynności i sumy kontrolne pomagają utrzymać kontrolę nad materiałem. Suma kontrolna pozwala porównywać integralność pliku; ustalenie autora wymaga powiązania danych z użytkownikiem i okolicznościami ich powstania. W sprawie terrorystycznej służy to m.in. przypisaniu rozmów o przygotowaniach i odtworzeniu kontaktów między uczestnikami.6
Przeszukanie telefonu uzupełnia się pozyskiwaniem danych od usługodawców. Od 18 sierpnia 2026 r. stosuje się unijne rozporządzenie 2023/1543, wprowadzające europejskie nakazy wydania i zabezpieczenia dowodów elektronicznych. Nakaz zabezpieczenia służy zachowaniu określonych danych na potrzeby późniejszego pozyskania, a nakaz wydania — ich przekazaniu właściwemu organowi w przewidzianej procedurze.7
Pakiet dotyczy danych elektronicznych potrzebnych w postępowaniach karnych, w tym przeciwko sprawcom przestępstw terrorystycznych. Z punktu widzenia rekonstrukcji przygotowań łączy materiał znajdujący się na urządzeniu z informacjami utrzymywanymi przez usługodawcę.8
Dokumentacja miejsca i dalszy los przedmiotów
Znalezienie rzeczy rozpoczyna jej dalszą drogę dowodową. Przeszukanie, zatrzymanie rzeczy i oględziny są odrębnymi czynnościami: pierwsza służy odnalezieniu osoby lub przedmiotu, druga przejęciu rzeczy, a trzecia jej zbadaniu i opisaniu. W toku śledztwa uzupełniają je opinie biegłych oraz analiza danych informatycznych.9
W sprawie obejmującej wiele miejsc szczególnie ważne staje się zachowanie związku między przedmiotem a miejscem jego odnalezienia. Dokumentacja utrwala okoliczności ujawnienia, oznaczenie rzeczy oraz jej kolejne przekazania. NIST ujmuje zarządzanie dowodami jako ochronę ich stanu przez cały okres przechowywania i badania, z ewidencjonowaniem drogi materiału.10
Taki łańcuch pozwala prześledzić, kto otrzymał przedmiot, kiedy i w jakim celu. W rekonstrukcji przygotowań terrorystycznych ma to znaczenie przy łączeniu materiału z kilku mieszkań, pojazdów i urządzeń. Utrwalony kontekst znalezienia pomaga przypisać rzeczy do miejsc i osób, a wyniki badań zestawić z pozostałymi ustaleniami.11
Współpraca między instytucjami i państwami
W polskim systemie szef ABW odpowiada za zapobieganie zdarzeniom o charakterze terrorystycznym, a minister właściwy do spraw wewnętrznych za przygotowanie do reagowania, reagowanie oraz odtwarzanie zasobów. W śledztwie zadania rozpoznawcze, czynności procesowe i badania specjalistyczne łączą się z nadzorem prokuratorskim.5,1
W sprawach transgranicznych ślady mogą prowadzić do różnych państw: miejsca zakupu, konta, usługodawcy i osób utrzymujących kontakt z podejrzanym. Eurojust wspiera koordynację postępowań terrorystycznych, organizowanie wspólnych zespołów śledczych oraz łączenie informacji o postępowaniach przez europejski rejestr antyterrorystyczny CTR.12
Europejski nakaz dochodzeniowy umożliwia zwrócenie się do organu innego uczestniczącego państwa UE o przeprowadzenie czynności dowodowej. Wspólny zespół śledczy powstaje na podstawie porozumienia właściwych organów na określony czas i dla ustalonego celu. Dzięki tym narzędziom materiał znaleziony w jednym kraju może zostać połączony z dowodami zbieranymi w innym postępowaniu.13
Od przeszukania do zarzutów
Wyniki przeszukań porządkuje się według osób, czynów i dat. Prokurator zestawia znalezione rzeczy, dane, zeznania i opinie biegłych, aby ustalić przygotowania, wykonanie, finansowanie lub pomoc w przestępstwie. Znaczenie znalezionego materiału ujawnia się w tej całości: dokument wskazuje transakcję, korespondencja jej cel, a dalsze ślady pozwalają odtworzyć wykorzystanie pozyskanego wyposażenia.
Sprawa opisana przez ABW pokazuje tę drogę: od rozpoznania przygotowań i zatrzymania przez odtworzenie kontaktów oraz zamiarów do skierowania aktu oskarżenia. To właśnie rekonstrukcja działań poszczególnych osób nadaje przeszukaniu jego znaczenie w postępowaniu terrorystycznym.2
Zagadnienia powiązane obejmują przejście od informacji wywiadowczej do dowodu, oględziny i łańcuch dowodowy oraz polską ustawę o działaniach antyterrorystycznych.